1. Ayyıldız Tim forumu Hariç Hiç Bir şekilde Rütbeli Oldugunu İddaa edenlere inanmayınız..⠀ Ayyıldız Tim Adına Sizden Bilgi Belge TC Kimlik Vb Evrak İsteyenlere Asla Bilgilerinizi Vermeyiniz.

Büyük Sayılar Yasası

'Bilim ve Teknik' forumunda Anka47 tarafından 28 Kasım 2021 tarihinde açılan konu

  1. Anka47 Guest

    • Guest
    Katılım:
    15 Temmuz 2018
    Mesaj:
    116
    Alınan Beğeniler:
    180

    Özel Mesaj
    2.Dünya Savaşı , Amerika hava hakimiyetini sağlamakta zorlanıyor.Ciddi kayıplar veriyor.Göreve çıkan bir çok uçak geri dönmüyor.Hem çok pahalı uçaklar kaybediliyor hem de çok değerli pilotlar.Bunun çözülmesi lazım.Bilim insanları kolları sıvıyor.Fizik,kimya derken ilginç bir isim devreye giriyor Abraham Wald macar istatistikçi ve matematikçi.
    Savaş uçaklarıyla istatistik ne alaka diye düşünmeyin.Uzmanlar uçakları güçlendirmek ve bazı bölgelere çelik takviyesi yapmak istiyorlar ancak uçağın da çok ağır olmasını istemiyorlar.Onun için uçağın neresine takviye yapılması gerekmesi konusunda savaştan dönen uçaklarda bir inceleme yapıyorlar.En çok nerelerinden kurşun yediklerine bakıyorlar.Görünüşe göre istatiksel anlamda çok ağır basacak bir şekilde uçakların genellikle arka kısmında ve yakıt bölümünde toplanıyor mermiler motor kısmında hiç mermi giriş yok neredeyse.Uçakların genellikle bu bölgelerden ateş aldığı sonucuna vararak haliyle hemen bu bölgelere takviye yapma kararı alınıyor.İşte tam burada Abraham Wald ve ekibi "hayır" diyor."Büyük bir hata yapıyorsunuz.Geri dönen uçakların nerelerinden ateş aldığının hiçbir önemi yok.Sizin baktığınız uçaklar geri dönebilen uçaklar.Aldıkları hasar düşmelerine neden olmamış.Düşenlere bakma imkanınız olsaydı çoğunun motor kısmından ateş aldığını görürdünüz.O nedenle istatiksel olarak en az ateş aldıkları yerlere özellikle motor kısmına takviye yapmalısınız" diyor ve öyle yapıyorlar ve ne oluyor biliyor musunuz geri dönen uçak sayısında ciddi bir artış oluyor ve Amerika hava hakimiyetini de sağlamaya başlıyor.

    Bu arada bu yaklaşımıyla Wald literatürde hayatta kalanlara çok odaklanıp başarısız olanların neden başarısız olduklarını gözardı etmekte dolayısıyla istatistik bilmemekten kaynakalanan bir akıl yürütme veya mantık hatası olarak bilinen Survivorship Bias yani (Başarının Büyüsüne Kapılmak) hayatta kalan odaklanma hatasını kazandırmıştır.İstatistik hayat mı kurtarırmış diyen olursa b hikayeyi anlatabilirsiniz.Tabi her zaman hayat kurtarmaz ancak istatistiğe ve daha genel anlamda nasıl bakmamız ve yorumlamamız gerektiğini öğrendiğimizde hayatımız gerçekten kökünden değişebilir.Matematiksel düşünmekten bahsediyorum.Sayılar istatistikleri doğru yorumlamakta sizi istatistiklerle verilen argümanlara nasıl şüphe ile yaklaşmanız gerektiğinden, daha az korkuyla yaşamaktan,medyanın aldatmacasından bahsediyorum nasıl mı gelin bakalım.

    1.000.000(Milyon) saniye ne kadar uzun bir süre sizce.Yaklaşık 12 gün kadar.
    1.000.000.000(Milyar) saniye ne kadar sizce?Siz 1.000.000.000 saniye yaşında olabilir misiniz? Yaşınız 32 ise evet.1 Milyar saniyenin geçmesi 32 yıl sürer.

    Peki 1.000.000.000,000 (Trilyon) saniye? Doğduğunuzdan itibaren 1 Trilyon saniye sonra hayatta olur musunuz mesela?
    Maalesef hayır çünkü 1 trilyon saniye yaklaşık 32 bin yıl sürer.

    Dünyada şuanda 7.6 milyar (2019) insan var.7.6 Milyar çok ama çok kalabalığız ve bu sayı aslında tesadüfleri de açıklıyor. Sayı arttıkça tesadüf olarak addettiğimiz olayların olasılığıda. Buna istatistikçiler "Çok Büyük Sayıların Yasası" ya da "Büyük Sayıların Yasası" diyor. Mesela 2009 yılında Bulgaristan'da bir Piyango'da çıkan sayılar şunlardı: 4, 15, 23, 24, 35, 42, 4 gün sonra bir çekiliş daha gerçekleşti ve çıkan sayılar şunlardı: 4, 15, 23, 24, 35, 42.Evet aynı sayılar.
    Ortalık karıştı tabi soruşturma başlatıldı. Büyük bir hile olduğu düşünülüyordu ama yoktu. Bir matematikçide bu olayın olasılığını matematiği ile birlikte açıklayarak mümkün olduğunu ve tüm dünyada bu tip tesadüflerin yaşanması gerektiğinin ve bu büyük sayıların yasası olduğunu ama bu tabi olasılık olmasına rağmen çok çok düşük bir olasılık.

    Örneğin Amerika'daki Mega Milyon isimli piyangoyu kazanma şansı 1 / 302.600.000.Örnek garip gelebilir ama 302.600.000 saniye' de 9,5 yıla denk geliyor ve bu piyangoyu kazanma şansınız şuna benziyor; Önümüzdeki 9,5 yıl içinde bir insanı tam olarak hangi gün hangi tarihte hangi saate ve hangi saniyede hapşırığını bilebilir misiniz?

    Mesela 10 Mayıs 2028 saat 10.38.09'da gibi. İşte bu kadar düşük bir olasılık ama olasılık. Bununla birlikte sayıları ve istatistiği kavrayamadığımızda her yerden pompalanan endişe ve korku konusunda da çaresiz kalabiliyoruz.

    Mesela yine istatistiklere kolay ulaşabildiğimiz için Amerika üzerinden gidersek ebola'dan ölme ihtimaliniz piyangoyu kazanmaktan biraz daha yüksek 10 milyon'da 1.Yani ölebileceğiniz en nadir yollardan birisi ebola, hatta garip belki ama terör saldırsında ölme ihtimali bundan da düşük.2016'da yapılan bir araştırmada bir yıl içinde bir terör saldırısında hayatınızı kaybetme olasılığınız 1 / 3.640.000.000 ( 3 Milyar 640 Milyon'da 1) Bu da sadece Amerika içinde.Mesela bir arı sokması sonucunda ölme ihtimaliniz daha yüksek.1 / 6.000.000 (6 Milyon'da 1) ya da bir merdivenden düşüp ölme ihtimaliniz 1 / 708.000.Mesela kanser herhangi bir kansere yakalanıp ölme ihtimaliniz 1 / 538.Yani sayılar istatistik doğru okunduğunda neye odaklanmamız gerektiğini de daha iyi anlayabiliriz.
     
    byZifiRi, IRCplus, XINERVA ve 1 kişi daha bunu beğendi.

Bu Sayfayı Paylaş