Osmanlı Tarihi: Divan-ı Hümayun

'Osmanlı ve Türk Tarihi' forumunda Aharben tarafından 16 Mayıs 2018 01:14 tarihinde açılan konu

  1. Aharben ER

    Katılım:
    22 Kasım 2017
    Mesaj:
    78
    Alınan Beğeniler:
    85

    Özel Mesaj
    Degerli Devrelerim, Saygi Deger Komutanlarim. Iyi günler dilerim..

    Ön Söz;

    Daha önceki Osmanli Devsirme sistemi hakkinda yazdigim makalemde Osmanli Tarihinin kritik kararlarini almis olan Divan-ı Hümayun hakkinda yazacagimi söylemistim. Sunu belirtmek isterim ki ne tarihciyim nede ögretim görevlisi. Benim yazdiklarim ve söylediklerim kesinlikle %100 dogru olarak almayin. Ben sadece Tarihi merak eden, Sürekli arastirip ögrenen bir gencim. Simdiden okudugunuz icin Tesekkürlerimi sunarim..


    Osmanlı Tarihi: Divan-ı Hümayun;

    Divan-i Hümayun, Hafiflestirilmis Türkce ile; Divan Teskilati Osmanlinin en önemli ve kilit kurumlarinin basinda gelir. Devletin en önemli askeri, siyasi, ekonomik ve sosyal meselelerinin görüşüldüğü en yüksek karar ve yönetim kuruludur. Divan-i Hümayun Selçuklular örnek alınarak Osman Gazi’nin 1326’da vefatı üzerine beyliğin başına geçen Orhan Gazi Tarafindan, Osmanlinin bekasi güdülerek kararlarin en mantikli, Dogru ve Stratejik sekilde alinmasi adina kurulmustur. Yani Türk tarihinde daha önce aktif görev yapmis, güzel islere imza atmis bir kurumdur. Internette cogu kaynakta Padisah'dan sonra en yetkin kurum oldugu yazar fakat tarihcilerin Arastirmalarina göre Divan Teskilati Osmanli kayitlarinda Padisahin'da üzerinde görünürmüs. Bunun nedeni Padisahin hükümdarligini hice saymak degildir, Zaten Divan-i Hümayun demek Padisah demektir. Teskilat icinde son sözü Padisah söyler, Alinan kararlar ise Padisahin karari olarak kabul edilirdi. Divanda padişahın yetkilerini kullanmak üzere üç sınıf bulunmaktaydı. Bunlar seyfiye, kalemiye ve ilmiye sınıflarıdır. Kimi isyan durumlarinda Bu teskilat üyelerinin Kefil olmasi ile Padisah'a yapilan isyanlarin bastirildigi dahi görülmüstür. Divan Kurulu toplantilari devlet islerini icerse'de halka ve askerlere kapali yapilmazdi. Kurulun toplandigi ve Padisahin huzuruna gectigi durumlarda kapilar hic kapatilmaz, disardan duyulacak sekilde ayarlanirdi. Divan Kurulu Fatih Sultan Mehmed dönemine kadar Haftada 4 kez sabah erkenden toplanmakta ve Padişah başkanlık etmekte'idi. Divan görüşmeleri öğle vaktine kadar devam ederdi. Bu durum Fatih Sultan Mehmed'den sonra degisiklik gösterdi ve Haftada 2-3 e düsürüldü. Fatih Sultan Mehmed zamanina kadar Kurum liderligini bizzat dönemin Padisahi yapar, kararlarda ve tartismalarda 1. agizdan önerileri alirdi. Fatih Sultan Mehmed'in babasi II. Murad döneminde Toplanti esnasinda bir köylünün elinde bir arzuhal ile iceri dalmasi ve " Padisah hanginiz? " diye bir cümle kurmasi sonrasinda görülen isin ucuzladigi karari verilmis daha sonra Fatih Sultan Mehmed'in tahta cikmasi ve Istanbulu fethi sonrasi ile birlikte Kurum baslanligini Veziriazam (Sadrazam)' a devretmistir. Fatih sultan Mehmed ve Ondan sonraki Padisahlar Toplantida bulunmuslar fakat görüşmeleri kafes (kasr-ı adl) arkasından izlemeye başladımistir. Böylece divan üyeleri görüşlerini serbestçe söyleyebilmeye başlamışlardır. Bu uygulama ile sadrazamlık mevkiinin önemi artmış ve güçlenmesine sebep olmuştur. Divan Kuruluna Üyelerin yardimcilari vasitasi ile halkin din, dil, mezhep, cins ve statüsüne bakilmadan gelen Basvurularda dikkate alinirdi. Bu kurulu bu kadar kidemli ve güclü kilan bir özelligi ise Divan Kurulunda Padisah tarafindan onanan hicbir karar Degistirilemez ve Degistirilmesi teklif dahi edilemezdi. Padisahin kendisi dahi Kararlarin fetva verilmesinden sonra degistirilmesini söylemezdi. Cünkü Bu kararlar bizzat Padisah kararlari olarak gecerdi. Osman Devletinin Kendi icinde sorunlar yasadigi dönemlerden ötürü Diva-i Hümayun'un Duraklama noktasina gelmesi ile Teskilat Güc kaybetmeye baslamistir. Bu durum göz önünde bulundurularak Divan-i Hümayun, Bab-ı Ali yani sadrazamlık hükümet merkezi haline gelmeye başlamıştır. Ne kadar Toplanti konumu, üyeleri, Yetkileri degisiklik göstermis olsa dahi ll. Mahmut dönemine kadar görev yapmis ve Osmanli Devleti adina kararlar almis ve uygulamistir. ll. Mahmut'un Merkezi Devlet Yönetimini( Örgütünü ) Padisah yetkilerini kullanmasi ve tehdit tasidigini görmesi üzerine düzenlemek istemesi ile birlikte önce sadrazam divanlarını kaldirmis, Daha sonra Divan-ı Hümayun yetkilerini başka kurumlara vermiştir. Bu olay Divan-ı Hümayunun işlevliğini sona erdirmiştir. Alinan kararin dogrulugu bugün dahi tartisilir.



    Divan-ı Hümayun Üyeleri ve Görevleri;

    Divan-i Hümayun Kurumunu anlatirken 3 Kisimdan olustugunu söylemistik. Orhan gazi döneminde Sadece 4 üyeden olusan Kurul, Daha sonralarda Devlet-i Aliyye'nin Basarilari ve Büyümesi ile birlikte yük artmis buna mütazir üye sayisi ve Yetkiler düzenlenmistir.

    [​IMG]

    1.Seyfiye

    (Sadrazam, vezirler, Kazasker, Nişancı, Defterdar, Yeniçeri ağası, Kaptan-ı derya)

    2.İlmiye

    (Kazasker, Şeyhülislam, kadılar, müderrisler)

    3.Kalemiye

    (Defterdar ve Nişancı’ya bağlı kâtipler ve kalemler)


    Vezir-i Azam (Sadrazam):
    Divan-i Hümayun'da ve genel olarak Osmanlida Padisah'dan sonra en yetkili isimdir. Bizzat Padisah'in Vekilidir. Osmanlinin hukuk ve kararlari Vezir-i Azam tarafindan düzenlenir. Cogu kisinin bildigi bir yanlis vardir. Padisah Sefer düzenledigi dönemlerde, Tam yetki şehzadeler veya Padisah'in annesinde degil, Vezir-i Azamda'dir. Ayni sekile Fatih Sultan Mehmed dönemine kadar Sefer zamanlarinda Divan-i Hümayun'a da liderlik yapmislardir. Fatih Sultan Mehmed döneminde Liderligi tamamen devralmislardir. En büyük özellikleri ise Hatem-i vekâlet ile birlikte Devlet mühürüne sahip olmalariydi. Divan-i Hümayun'da Seyfiye kismini temsil ederlerdi.

    Vezirler:
    Vezir-i Azam'in yardimcilari olan kimselerdir. Kimi zaman Tecrübeli devlet adamlarindan kimi zaman ise yeni yetismelerden secilirler. Vezir-i Azamin aldigi her kararda yardimci rolünde bulunurlar. Her konuda söz haklari vardir. Fikirleri Vezir-i Azam tarafindan degerlendirip kurulda dile getirilir. Genel olarak Bu kimseler icinden Vezir-i Azam atanir. Devlet islerinde gayet bilgili ve Tecrübeli kimselerdir.

    Defterdar:
    Defterdarlar Padisah gözünde ve genel olarak Osmanlida önemli Devlet adamlaridir. Defterdarlar Osmanlinin Hazine ve Mallarinin kayitlarini tutan Mutlat güvenilir olmasi gereken kimselerdi. Divan-i Hümayun toplantilarinda Güvenilir kimseler olmalarindan ve Devlet islerinde uzman olmalarindan ötürü söz hakki taninirdi. Anadoluda, Rumeli ve misir islerine bakan üc adet Defterdar bulunmaktaydi, şıkkı evvel (Rumeli defterdarı, baş defterdar), şıkkı sani (Anadolu defterdarı), şıkkı salis (Misir, kıyılar defterdarı. sonradan Istanbul defterdarı). Divan-i Hümayun Toplantilarinda önce Rumeli Defterdari iceri girer, akabinde ise diger iki defterdar girerdi. Divan-i Hümayun'da Kalemiye kismini Temsil ederlerdi.

    Kazasker: Kazasker(Dönem dönem KADIASKER olarak da gecer) I. Murat döneminde kurulmus, kuruldugu andan itibaren de Divan-i Hümayun üyesi rütbesine getirilmistir. Fatih Sultan Mehmed döneminde Anadolu ve Rumeli olmak üzere sayilari 2'ye cikarilmistir. Rumeli Kasasker her daim daha kidemli olmustur. Kazaskerler Divan’da büyük davalara bakarlar, kendi bölgelerindeki kadı ve müderrisleri atama veya görevden alma işlerine karar verirlerdi. Osmanlida genel olarak Askeri ve Hukuki islerden sorum olurlardi. Divan-i Hümayun'da Ilmiye kisminin temsilcisi rolündedir. Yani aslinda Günümüz Adalet Bağanlığı diyebiliriz.

    Nişancı:
    Tapu ve kadastro Kayitlarini tutan kimselerdir. Bizzat kendi tarafindan atanan Kalemleri vardir. Onlar araciligi ile Devlet ici veya Devletler arasi Yazismalari Düzenler. Kurulun daimi üyelerinden biridir. Günümüzde Ic isleri Bakani olarak aciklana bilir.

    Şeyh-ül islam: Dini konularda Osmanlida en yüksek yetkiye sahip Rütbe'dir. Divan-i Hümayun'un daimi üyesi degildir fakat Divan-i Hümayun ve Genel Devlet kararlarinin Islama ugun olup olmadigina dair Fetva verirler. Bunun yani sira Padisah'in düzenledigi seferler veya genel olarak Osmanli ordusu'nun Savas durumu icin Savaslardan önce Fetva verir. Bugünkü Diyanet islerinin görevlerini yapmaktadir. Ayni zamanda Padisahlara yakin kimselerdir. Padisahlar bizzat Seyh-ül islamlar ile özel görüsmeler düzenler, fikirler alirlar.

    Kaptan-ı Derya:
    Denizcilikle Askeri atamalari yapan kimsedir. Osmanlinin yönettigi ve kontrol ettigi denizlerde tüm islerden sorumludur. Denizlerde Osmanliyi Temsil eder. Donanmay-ı hümayunun başkomutanıdır. Kendi sorumluluğuna giren davalara bizzat kendisi bakardi. Her daim olmasa'da Istanbul'da bulundugu vakitlerde eger Askeri herhangi bir konu konusuluyor ise Divan-i Hümayun'a kesinlikle davet edilir, fikirleri alinirdi. Öz iradesi ile Hüküm yazma ve gerekli gördügü yerlerde Donanmay-ı hümayunu Turlara cekme yetkisinede sahip'di.

    Yeniçeri Ağası:
    Isminden anlasilacagi üzre Yeniceri ocaginda en yetkili rütbedir. Yeni ceri ocaklari ve Acemi ocaklarindan sorumludur. Ocak icerisindeki tüm atamalari yapar. Bunun yani sira Osmanlidaki Esnaf kismindan'da sorumludur. Onlarin sorunlarini dinler, isteklerini alir Divan-i Hümayun Toplantilarinda gerekliyse dile getirirdi. 1826 yilina kadar Divan-i Hümayun Toplantilarinda daima bulunurdu. 1826 yilinda ll. Mahmut döneminde Divan-i Hümayun ile birlikte Yeni ceri ocaklarinin da kaldirilmasindan sonra. Yeniceri Agasi Rütbeside Tarih olmustur.



    Elimden geldigince ve Bildigim kadari ile sizlere Osmanli Tarihine yön vermis olan Divan-i Hümayun Yani Divan Kurulu hakkinda bilgiler verdim. Umarim yazdigim makaleyi okumus, begenmissinizdir. Bu tarz tarih konularinda yazmaya devam edecegim.

    Tekrar dile getirmek isterim Ben Tarihci degilim öz kaynak sunamam. Eger yukaridaki bir noktayi merak ettiyseniniz bu makaleyi tek kaynak olarak kullanmayin. Internetten arastirin daha iyisi kitaplar okuyun. Internette verdigim bilgileri tam terslerini bulabilirsiniz. Bu normal, fazlaca degistirilmis noktalar bulunmakta internette. Ben bu makalenin kaynagi olarak Tarih kitaplarini kullandim.
     
    Aybat, DuhaYunus ve BezmialemSultan bunu beğendi.
  2. Aharben ER

    Katılım:
    22 Kasım 2017
    Mesaj:
    78
    Alınan Beğeniler:
    85

    Özel Mesaj
    Evet BezmialemSultan Devrem, Söz verdigim gibi Divan-ı Hümayun hakkinda makalemi yazdim. Umarim yardimci olabilmisimdir. :)
     
    BezmialemSultan bunu beğendi.
    Katılım:
    12 Mayıs 2018
    Mesaj:
    227
    Alınan Beğeniler:
    220

    Özel Mesaj
    Tabiki devrem :) cok teşekkur ederim zahmet edip uğraştığın için .. :) çok guzel ve faydalı olmuş çok beğendim tabiki :)
     
    Katılım:
    12 Mayıs 2018
    Mesaj:
    227
    Alınan Beğeniler:
    220

    Özel Mesaj
    Ama şuan tek duşuncesi su+uyku olan gözlerim çok fazla anlamıyor sabah anlayarak okurum .. devrem .. mutlu forumlar :) :)
     
    CH13LDS bunu beğendi.
    Katılım:
    12 Mayıs 2018
    Mesaj:
    227
    Alınan Beğeniler:
    220

    Özel Mesaj
    Evet ... anlayarak okudum :) .. teşekkur ederim devrem emeğin için ..
     
  3. Aharben ER

    Katılım:
    22 Kasım 2017
    Mesaj:
    78
    Alınan Beğeniler:
    85

    Özel Mesaj
    Rica ederim güzel yolumun icin Saol.
     
    BezmialemSultan bunu beğendi.
  4. Aharben ER

    Katılım:
    22 Kasım 2017
    Mesaj:
    78
    Alınan Beğeniler:
    85

    Özel Mesaj
    Yaptigin yorumun dogru yerde oldugunu düsünmüyorum devrem. Facebook hesabi nasil calabilirim diye bir soru mu olur allasen? Bu isleri ögrenmeden, facebookda hali hazirda bulunan aciklari bilmeden veya izleyebilecegin yollar hakkinda arastirma yapmadan facebook hackleme diye birsey yapamazsin ki. Ayrica neden böyle seylere özeniyorsun? Hack isleri birisine kendini kanitlamak icin yapilmaz, Bir ideolojin, bir hedefin olmali. Hack yöntemlerini, kullanilan yazilimlari, izlenebilecek yollari ögrenmen gerek. Böyle AyyildizTim forumuna girip Osmanli tarihi katagorisinde acilmis Divan-ı Hümayun hakkinda bir makalenin altina yazman sana pek bir sey kazandirmaz diye düsünüyorum :) En azindan konu acabilirsin.
     
    marazyigit ve BezmialemSultan bunu beğendi.
  5. HACKTEAMIZMIR Atıldı

    Katılım:
    14 Mayıs 2018
    Mesaj:
    21
    Alınan Beğeniler:
    0

    Özel Mesaj
    Yanıtı bilmediğimd BEN işte böle kuduruyom
    ulan velet sana mı sordum ben senin daha bir site kappatığın yok gelip bana atar gider yapıyon
     
  6. HACKTEAMIZMIR Atıldı

    Katılım:
    14 Mayıs 2018
    Mesaj:
    21
    Alınan Beğeniler:
    0

    Özel Mesaj
    BİRDE HACK TEAM DeN OLCAK
     
  7. Aharben ER

    Katılım:
    22 Kasım 2017
    Mesaj:
    78
    Alınan Beğeniler:
    85

    Özel Mesaj
    AYDOĞAN Komutanim gereginin yapilmasini arz ediyorum. Iyi günler.
     
    BezmialemSultan bunu beğendi.
    Katılım:
    12 Mayıs 2018
    Mesaj:
    227
    Alınan Beğeniler:
    220

    Özel Mesaj
    :) Sen sağol devrem emek senin . .
     
    Katılım:
    12 Mayıs 2018
    Mesaj:
    227
    Alınan Beğeniler:
    220

    Özel Mesaj
    Devrem .. Aydoğan komutanımizi o şekilde nasıl etiketledin bilmiyorum ama "AYDOĞAN" komutanım kuduran insan dışı bir varlık var burda .. iyi forumlar devrem
     
    Katılım:
    19 Aralık 2017
    Mesaj:
    799
    Alınan Beğeniler:
    512

    Özel Mesaj
    Üstleri etiketlemek yasak devrem. Yönetime bildir butonu var. Oraya gir fdg görür.
     
    CH13LDS ve BezmialemSultan bunu beğendi.
    Katılım:
    12 Mayıs 2018
    Mesaj:
    227
    Alınan Beğeniler:
    220

    Özel Mesaj
    Anladım bende etiketlemeleri görunce o şekilde de oluyor sanıyordum teşekkur ederim .. yönetime 2 defa bildirdim devrem .. aharben devrem olgun olarak seviyesine duşmeden etiketlemiş bunu yanliş gormuyorum . Sende yönetime bildirir misin devrem .. iyi forumlar
     
    Katılım:
    19 Aralık 2017
    Mesaj:
    799
    Alınan Beğeniler:
    512

    Özel Mesaj
    Nasıl etiketlendiğini öğrenmek istiyorsunsa:
    [​IMG]

    Daha sonra aşağıdakı gibi olacak
    Resimde ismini kopyalayacaksın.
    Daha sonrada yapıştıracaksın.
    [​IMG]
    Hadi beni etiketle ;)
     
    BezmialemSultan bunu beğendi.
  8. AYDOĞAN ALBAY

    Katılım:
    11 Ağustos 2012
    Mesaj:
    8,248
    Alınan Beğeniler:
    38,182
    Meslek:
    Defender Ayt Savunma

    Özel Mesaj
    Kuduranlarinda asisini itinayla yapariz.
     
    Katılım:
    12 Mayıs 2018
    Mesaj:
    227
    Alınan Beğeniler:
    220

    Özel Mesaj
    Devrem yasak olan kural dışı etiketlemeyi mi yapcam :) emin misin ..
     
    Katılım:
    12 Mayıs 2018
    Mesaj:
    227
    Alınan Beğeniler:
    220

    Özel Mesaj
    Komutanım izin verirseniz etiketleme yapabilir miyim .. oğrenmiş miyim diye
     
    Katılım:
    19 Aralık 2017
    Mesaj:
    799
    Alınan Beğeniler:
    512

    Özel Mesaj
    Nasıl yapıldığını göstermek istemiştim. Rütbelileri etiketlemek yasak. Ara sıra devrelerini gerekirse etiketleye bilirsin. Nasıl yapıldığını göstermek istemiştim.
     
    BezmialemSultan bunu beğendi.
  9. AYDOĞAN ALBAY

    Katılım:
    11 Ağustos 2012
    Mesaj:
    8,248
    Alınan Beğeniler:
    38,182
    Meslek:
    Defender Ayt Savunma

    Özel Mesaj
    Etiket kisaca @ ve bitisik niki yazarsin.Rutbeli etiketi yapmayin